Tepkisel Ve Edimsel Koşullama

Tepkisel Ve Edimsel Koşullama

Klasik koşullanma yoluyla öğrenmeyi sağlamak için, yapılan bir davranışa neden olan uyarıcının bilinmesi gerekir. Oysa insanda davranışlarına neden olan uyarıcıları her zaman tahmin etmek mümkün değildir. İnsanlar çevrelerinde bulunan çeşitli nesnelerle etkileşim kurarak farklı davranışlarda bulunurlar. Bu nedenle Pavlov gibi, insan ve hayvan davranışlarını inceleyen Skinner davranışa neden olan uyarıcıdan çok, isteyerek ortaya çıkan davranışlarla ilgilenmiştir. (Erden ve Akman, 2004)

Skinner, iki tür koşullamadan söz etmektedir. Bunlar tepkisel ve edimsel koşullamadır. Bu iki tür koşullamayı da tepkisel ve edimsel davranış ayırımına dayalı olarak açıklamaktadır. Watson’dan beri geleneksel uyarıcı-tepki psikolojisine göre uyarıcının olmadığı yerde tepki de yoktur. Oysa Skinner bu görüşü, meydana getirilen tepki ve meydana gelen tepki ayırımını yaparak farklı hale getirmiştir. (Senemoğlu, 2005)

Tepkisel Davranış ve Koşullama

Tepkisel davranışlar; organizmanın kendisi tarafından ortay konmayan, organizmada zaten var olan ve bir uyandırıcı uyarıcı tarafından ortaya çıkarılan davranışlardır (Kaya, 2001).

Tepkisel davranışlar tüm refleksleri kapsar. Karanlıkta göz bebeğinin genişlemesi, aydınlıkta daralması; insanın limonu ya da başka bir yiyeceği gördüğünde, kokladığında, düşündüğünde ağzının sulanması buna örnektir (Skinner, 1953).

Tepkisel koşullama Pavlov’un klasik koşullaması ile aynıdır. Skinner, tepkisel koşullamaya beklenen davranışı meydana getirmede uyarıcının önemini vurgulamak için “S” (Stimulus = Uyarıcı) tipi koşullama adını da vermektedir. Tepkisel koşullamada pekiştireç tepkiye bağlı olarak verilmez. Pekiştireç, tepkiden önce verilen koşulsuz uyarıcıdır (Senemoğlu, 2005).

Edimsel Davranış ve Koşullama

Edimsel davranışlar; tepkisel davranış gibi organizmada zaten var olup bir uyarıcı tarafından ortaya çıkarılmayan, organizma tarafından ortaya konulan ve sonuçları tarafından kontrol edilen davranışlardır.

Örneğin; dişlerimizi fırçalamamız, arkadaşlarımızla selamlaşmamız, odamızı temiz tutmamız edimsel davranışlardır. İnsan davranışlarının çok büyük kısmı edimsel davranışlardır (Kaya, 2001).

Edimsel davranışla ilgili olan koşullamaya “R” (Response = Tepki) tipi koşullama denilmektedir. Bu tür koşullamada tepki önemlidir. Tepki doğru olduğu takdirde pekiştirici uyarıcı verilmektedir. Örneğin; Skinner deneyinde edimsel davranış olarak manivelaya basma davranışını kullanmıştır. Aç olan hayvan manivelaya basma davranışı göstererek yiyeceği elde etmiştir. Böylece manivelaya basma davranışı tekrar edilerek güçlenmiştir. Bu durumda, pekiştirmeyle ilişkili olan şey, uyarıcı durumunda olan manivela değil tepkidir; yani manivelaya basma davranışıdır. Edimsel koşullamada pekiştirici uyarıcı, yapılan tepkinin sonucunda ortaya çıkmaktadır. Edimsel koşullama büyük ölçüde Thorndike’ın etki yasasından kaynaklanmıştır. Skinner’in “R” tipi ya da edimsel koşullaması ile Thorndike’ın araçsal koşullaması yakın bir benzerlik göstermektedir (Senemoğlu, 2005).

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

trabzon escort
film izle 2017
cs go crosshair
kafa topu
porno izle
sikiş izle
dns sunucusu yanıt vermiyor
sex hikayeleri
seks hikayeleri
free pornsex hikaye seks hikayeleri instagram takipçi instagram takipçi İnstagram Beğeni hilesi instagram takipçi Takipci hilesi
balıkesir escort
zonguldak escort
escort bayan